Fibromiyalji Sendromu ve Rehabilitasyonu

Fibromiyalji sendromu; sebebi belli olmayan yorgunluk, uyku problemleri ve psikolojik problemlerle görülen özellikle boyun ve bel bölgesini etkileyen kronik ve yaygın kas iskelet sistemi ağrılarının eşlik ettiği sendromdur. FMS’de baş ağrısı, bel ağrısı, romatoid artrit (iltihaplı eklem romatizması), kalça ağrıları, barsak ve mesane problemleri sıklıkla görülen problemlerdir. FMS’ye yol açan faktörler tam olarak bilinmemekle birlikte kadınlarda erkeklere oranla 2 kat fazla görülür çok yönlü bir sendrom olduğundan geniş açıdan değerlendirilmeye alınması gerekir. Tedavisinde ilaçlar, fizyoterapi ve alternatif tıp yöntemleri kullanılır.FMS’de genetik (1.derece yakını FMS olanlarda risk 8 kat fazla), çevresel (yaralanmalar ve enfeksiyonlar), nörohormonal (stres, duygusal ve fiziksel zorluklar), otonomik (sempatik aktivite düşüklüğü), periferik (kas yorgunluğu, kasta mikrodolaşım azlığı gibi kas patolojileri), uyku bozukluğu (dinlendirmeyen uyku) ve psikolojik (depresyon, anksiyete, öfke) problemler görülmektedir.

Fibromiyalji sendromlu hastaların en önemli şikayeti kronik ve yaygın ağrıdır. Genellikle yanıcı ve batıcı tarzda olan bu ağrı fiziksel aktivite, yorgunluk ve stres ile artar. FMS’de gün boyu devam edebilen sabah tutuklukları görülebilir. Yumuşak dokularda ve eklemlerde meydana gelebilen şişlikten yakınan FMS’li hastalarda kaslarda ve ligamentlerde yer alan hassas noktalar, sabahları yorgun uyanma, uyku bozukluğu ve kollarda uyuşma şikayetleri de sık görülmektedir. Ayrıca diğer romatizmal hastalıklarla karşılaştırmak gerekirse FMS’li hastalarda hipertansiyon, alerji, astım, kanser ve tiroid bozuklukları daha sık görülür.

Fibromiyalji sendromu olan hastalarda kas kuvvetinde ve dengede azalmalar meydana gelmesi fiziksel yetersizlik oluşmasına sebep olur. FMS ilerleyici bir hastalık olmayıp doku hasarı oluşmaz ama hastanın yaşam kalitesini olumsuz yönde etkiler.

Fibromiyalji Sendromu Tanı Kriterleri

Amerikan Romatoloji Derneği 1990 yılı tanı kriterleri:

1. En az ay boyunca devam eden vücudun sağ veya sol, alt veya üst tarafında yaygın ağrı şikayeti olmalıdır.

2. Başparmak ile yapılan palpasyonla tanımlanmış 18 noktanın 11 tanesinde ağrı olmalıdır.


3. İkinci bir klinik bozukluğun var olması FMS tanısını geçersiz kılmaz.

Tanı kriterlerine ek olarak ağrının yeri, başlangıç zamanı, süresi, şiddeti, niteliği açısından hastalar geniş açıdan değerlendirilir. FMS’li hastalarda anksiyete ve depresyon gibi psikolojik durumlar; günlük yaşam aktiviteleri, ilaç kullanımı, uyku ve dinlenme durumu gibi davranışsal durumlar; aile, iş ve ev sorumlulukları gibi sosyokültürel durumlar da değerlendirilmelidir. Ayrıca hastanın şikayetlerini artıran durumlar, uyku kalitesini etkileyen alkol, kafein gibi alışkanlıklar, egzersiz alışkanlığı ve zorluk çektiği aktiviteler de sorgulanmalıdır.

Fizyoterapistler FMS’li hastalarda ağrı, tutukluk, yorgunluk, uyku bozuklukları, hassas nokta sayısı, hassas noktaların ağrı eşiği, kas kısalıkları, esneklik, postür, kuvvet, eklem hareket açıklığı ve aerobik kapasite gibi değerlendirmeler yaparlar.

Fibromiyalji Sendromunda Tedavi

FMS tedavisinde amaç; ağrı, tutukluk, yorgunluk, stres şikayetlerinin azaltılarak yaşam kalitesinin artırılmasıdır.
1- Medikal Tedavi; ağrı, yorgunluk ve tutukluk şikayetlerini azaltıp fonksiyon ve iyilik halini artırmak amacıyla uygulanır. Serotonin ve norepinefrin geri alım inhibitörleri, antidepresanlar ve analjezikler sıklıkla kullanılır.

2- İlaç Dışı Tedaviler; 

a) Tedavinin ilk adımı hastanın FMS hakkında bilgilendirilerek eğitilmesidir. Hastalar ağrıyı artıran aktivitelerden kaçınmalı, dinlenme molaları vererek aktivitelerine devam etmeli ve düzenli uyku, düzenli beslenme ve düzenli egzersiz alışkanlıkları kazanmalıdır.

b) Egzersiz; 4-6 hafta boyunca haftada 2-3 gün 30 dakikalık maksimum kalp hızının %60-70’inde aerobik egzersizler, haftada 3-5 gün 1-3 set ve 8-12 tekrarlı kuvvetlendirme egzersizleri, germe egzersizleri, haftada 3 gün 1 saatlik su içi egzersizleri, tai chi, yoga ve pilates FMS’li hastaların şikayetlerini minimum düzeye indirilmesine yardımcı olur.

c) Pasif Tedavi; yüzeyel sıcaklık uygulamaları, hidroterapi ve elektroterapi hastanın hassas nokta sayısını ve şikayetlerini azaltır, yaşam kalitesini arttırır.

d) Akupunktur; ilaç tedavisi ve egzersiz ile birlikte uygulanmalıdır.

e) Kuru İğneleme; ağrı, yorgunluk ve hassas noktaların ağrı eşiğinde gelişme sağlayan bir yöntemdir.

FMS tedavisini özetlemek gerekirse aerobik egzersizler ve kuvvetlendirme egzersizleri en etkili egzersizler olup germe, tai chi, pilates ve yoga gibi egzersiz yöntemleri FMS tedavisinde kullanılabilir. Pasif tedavi uygulamaları, akupunktur ve kuru iğneleme gibi tedavi yöntemleri egzersiz ile birlikte yapılmazsa yeterli sonuç alınamayabilir.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s